تفاوت دوربین اسپید دام چرخشی با دام و بولت | راهنمای کامل + مقایسه حرفهای
در دنیای مدرن نظارت تصویری، خرید دوربین مداربسته دیگر فقط به قیمت محدود نمیشود، بلکه فاکتورهایی مثل نوع محیط، نوع تهدیدات امنیتی، قابلیتهای نرمافزاری و سختافزاری، و حتی شکل ظاهری تجهیزات نیز اهمیت دارد. یکی از سؤالات رایج کاربران از کارشناسان فروشگاه دوربینو در هنگام خرید این سیستمها این است که: تفاوت خرید دوربین اسپید دام چرخشی با دوربینهای دام و بولت در چیست؟ در این مقاله جامع، به بررسی تمام ابعاد این تفاوتها خواهیم پرداخت تا شما با آگاهی کامل بتوانید مناسبترین گزینه را برای نیازهای خود انتخاب کنید.
دوربین مداربسته اسپید دام چرخشی، دام و بولت؛ تعریف و شناخت اولیه
در اولین گام برای مقایسه، باید هر یک از این دوربینها را بهطور مستقل تعریف کنیم تا درک عمیقی از ماهیت فنی و کارکردی آنها داشته باشیم.
دوربین مداربسته دام چیست؟
دوربین مداربسته دام (Dome) بهدلیل ظاهر گنبدیشکل خود به این نام شناخته میشود. این دوربینها معمولاً روی سقف نصب میشوند و زاویه دید گستردهای ارائه میدهند. دامها بهدلیل ظاهر جمعوجور، برای محیطهای داخلی مثل فروشگاهها، دفاتر، راهروها و مراکز خرید بسیار مناسب هستند.
ویژگیهای برجسته دوربین دام:
- طراحی زیبا و مینیمال
- نصب آسان روی سقف یا دیوار
- لنز ثابت یا متغیر (در مدلهای پیشرفتهتر)
- زاویه دید گسترده ولی محدود در حرکت
- قیمت اقتصادیتر نسبت به دوربینهای اسپید دام
معایب دوربین دام:
- معمولاً فاقد قابلیت چرخش یا زوم اپتیکال حرفهای هستند
- مناسب محیطهای وسیع نیستند
- در برابر خرابکاری فیزیکی آسیبپذیرترند (اگر vandal proof نباشند)
دوربین بولت چیست و چه کاربردی دارد؟
دوربین بولت (Bullet) با ظاهر استوانهای کشیده و بدنهی کشیدهتر نسبت به دام، بیشتر برای محیطهای بیرونی طراحی شده است. بولتها معمولاً دارای برد دید بالا و لنز ثابت یا قابل تنظیم هستند و نصبشان روی دیوار یا پایه آسان است.
مزایای دوربین بولت:
- برد بالا و میدان دید وسیعتر
- مناسب فضاهای خارجی مثل حیاط، پارکینگ، محوطه کارخانه
- نصب ساده و تنظیم سریع زاویه دید
- بدنه مقاومتر برای شرایط سخت آبوهوایی
معایب دوربین بولت:
- قابلیت چرخش ندارند (مگر با پایه موتورایز یا مدلهای خاص)
- ظاهر بیرونیشان ممکن است جلب توجه کند (برای کاربردهای مخفی مناسب نیستند)
- معمولاً زاویه دیدشان کمتر از دامهاست
دوربین اسپید دام چرخشی چیست و چرا به آن چرخشی میگویند؟
دوربین اسپید دام چرخشی یا همان Speed Dome، شاهکار دنیای نظارت تصویری محسوب میشود. این دوربینها مجهز به قابلیتهای چرخش افقی (Pan)، چرخش عمودی (Tilt) و بزرگنمایی اپتیکال (Zoom) هستند که اصطلاحاً به آنها PTZ (Pan-Tilt-Zoom) گفته میشود. توجه داشته باشید قیمت دوربین مداربسته اسپید دام چرخشی نسبت به مدلهای دیگر دوربین بالاتر است، اما امکانت بیشتری نیز دارد.
قابلیتهای منحصر بهفرد دوربین اسپید دام چرخشی:
- چرخش ۳۶۰ درجه افقی و تا ۱۸۰ درجه عمودی
- زوم اپتیکال تا 30 برابر یا بیشتر (بسته به مدل)
- دنبالکردن اتوماتیک سوژه (Auto Tracking)
- دید در شب حرفهای با برد بسیار بالا
- برنامهریزی برای گشتزنی خودکار (Patrol Mode)
کجا باید دوربین اسپید دام چرخشی را نصب کرد؟
- مراکز صنعتی و انبارهای بزرگ
- تقاطعهای شهری و جادهها
- مجتمعهای بزرگ تجاری
- سازمانها و مجموعههای امنیتی
نکته مهم: دوربینهای اسپید دام چرخشی بهدلیل قابلیت چرخش سریع و زوم قدرتمند، برای مانیتورینگ لحظهای و دقیق فضاهای گسترده طراحی شدهاند.
جدول مقایسه کامل سه نوع دوربین (دام، بولت، اسپید دام)
در ادامه جدول مقایسهای دوربینهای مداربسته دام، بولت و اسپید دام آورده شده است:
ویژگیها/مدلها | دام (Dome) | بولت (Bullet) | اسپید دام (Speed Dome) |
💰 قیمت | اقتصادی | متوسط | بالا |
🔩 نصب | ساده | ساده | پیچیدهتر |
📦 ابعاد پوشش | محدود به زاویه لنز | دید مستقیم و برد بالا | پوشش کامل با چرخش ۳۶۰ درجه |
🔎 زوم اپتیکال | ❌ | ❌ یا محدود | ✅ تا 40X یا بیشتر |
🔁 چرخش مکانیکی | ❌ | ❌ | ✅ (Pan & Tilt) |
🌙 دید در شب | مناسب | قوی | بسیار قوی با قابلیت IR هوشمند |
🔍 هوش مصنوعی | محدود | متوسط | پیشرفته (تشخیص چهره، تعقیب سوژه و…) |
🧱 مقاومت در برابر آب | متوسط (مدلهای خاص) | بالا | بسیار بالا (IP66/IK10) |
🎯 مناسب برای… | فضای داخلی کوچک و متوسط | محیطهای باز و ورودیها | محوطههای وسیع، امنیت حساس، نظارت زنده |
تفاوت در امنیت و تشخیص حرکت
یکی از نقاط قوت دوربینهای اسپید دام چرخشی، قابلیت تشخیص حرکت هوشمند و امکان زوم روی سوژه در حال حرکت است. درحالیکه دوربین دام یا بولت معمولاً فقط حرکت را شناسایی میکنند، اما دوربین مدار بسته اسپید دام میتواند:
- سوژه را دنبال کند
- روی سوژه زوم کند
- هشدار ارسال کند
- حتی به مرکز مانیتورینگ سیگنال بفرستد
نصب و راهاندازی؛ کدام سادهتر است؟
- نصب دام بسیار ساده است و معمولاً روی سقف یا گوشه دیوار نصب میشود.
- بولت با استفاده از پایه مخصوص روی دیوار بیرونی پیچ میشود و راحتترین نصب را دارد.
- دوربین اسپید دام چرخشی نصب پیچیدهتری دارد چون نیاز به کابلهای کنترلی برای حرکت موتوری و تغذیه مناسب دارد.
نکته فنی: دوربینهای اسپید دام چرخشی اغلب به برق ۲۴ ولت نیاز دارند و ممکن است نیاز به سوئیچ POE حرفهای برای انتقال برق و دیتا داشته باشند
مقایسه عملکرد واقعی دوربینهای دام، بولت و اسپید دام در شرایط مختلف
درک تفاوتها صرفاً با دانستن شکل ظاهری و نصب کافی نیست؛ آنچه اهمیت دارد، عملکرد عملیاتی دوربین در میدان واقعی است. هر کدام از این دوربینها در سناریوهای خاصی میدرخشند و در برخی دیگر محدودیت دارند. در ادامه، رایجترین شرایط کاربردی را بررسی کرده و عملکرد هر مدل را مقایسه میکنیم.
عملکرد در شرایط دید در شب (IR / Low Light)
در ادامه عملکرد این دوربینها در شرایط دید در شب آورده شده است:
دوربین دام:
اکثر مدلهای دام مجهز به مادون قرمز (IR) با برد بین ۲۰ تا ۳۰ متر هستند. اما به دلیل محدودیت در لنز و ثابت بودن زاویه دید، امکان زوم و چرخش وجود ندارد؛ بنابراین نمیتوانند حرکات خارج از محدوده خود را تشخیص دهند.
دوربین بولت:
بهدلیل ساختار کشیدهتر، برد دید در شب در این دوربینها معمولاً بیشتر است (تا ۵۰ متر یا بالاتر). اغلب با LEDهای IR قویتری همراه هستند و مناسب برای محیطهای باز تاریک میباشند.
دوربین اسپید دام چرخشی:
در این بخش بدون رقیب است. با قابلیت زوم در شب، چرخش کامل، تکنولوژی Smart IR و حتی دید در شب رنگی (ColorVu یا Starlight) در مدلهای پیشرفته، عملکردی فراتر از انتظارات ارائه میدهد.
نتیجه: در بحث دید در شب، دوربین مدار بسته اسپید دام کاملاً برتری دارد، سپس بولت، و در نهایت دام.
تفاوت دقت و کنترل روی سوژه دوربین بولت، دام و اسپید دام
یکی از بزرگترین چالشهای نظارت تصویری در محیطهای شلوغ، تمرکز بر سوژه خاص و پیگیری آن در میدان دید است.
دام و بولت:
دوربینهای ثابت هستند؛ لذا اگر سوژه خارج از زاویه دید باشد، شناسایی و پیگیری ممکن نیست.
دوربین مدار بسته اسپید دام چرخشی:
با زوم اپتیکال و چرخش، میتواند یک خودرو یا فرد را از نقطهای به نقطهی دیگر دنبال کرده و حتی در صورت اتصال به سیستم تحلیل ویدیویی، بهصورت خودکار سوژه را تعقیب کند.
مثال عملی: فرض کنید در پارکینگ یک مجتمع، فردی مشکوک دیده میشود. دوربین دام تنها او را در یک نقطه ثبت میکند، اما اسپید دام میتواند او را تا لحظه خروج از پارکینگ دنبال کند.
مقاومت در برابر شرایط محیطی و خرابکاری
محیط نصب دوربین یکی از تعیینکنندهترین عوامل در انتخاب نوع مناسب است.
مدل دوربین | مقاومت در برابر آب و گردوغبار | ضد ضربه (Vandal Proof) | مناسب برای محیطهای صنعتی |
دام | متوسط (IP54 معمولاً) | در برخی مدلها بله | نه چندان مناسب |
بولت | بالا (IP66 یا بیشتر) | کمتر مقاوم به ضربه | مناسب فضاهای نیمهصنعتی |
اسپید دام | بسیار بالا (IP66+ و IK10) | بله – بدنه فلزی مستحکم | عالی برای فضاهای صنعتی |
نکته: اسپید دامها با استانداردهای صنعتی مقاومسازی میشوند تا حتی در طوفان یا باران شدید نیز عملکردشان پایدار باشد.
کیفیت تصویر و ذخیرهسازی
در ادامه تفاوت کیفیت تصویربرداری دوربینهای مداربسته اسپید دام چرخشی، دام و بولت آورده شده است:
دام و بولت:
در مدلهای اقتصادی، رزولوشن ۲ تا ۵ مگاپیکسل رایج است. برخی مدلهای حرفهای تا 4K نیز دارند، اما اغلب دارای bitrate ثابت هستند و فاقد پردازش هوشمند تصویرند.
دوربین اسپید دام چرخشی:
اغلب با پردازندههای قوی DSP، امکان تنظیم bitrate تطبیقی، فشردهسازی پیشرفته (H.265+/H.264+)، و الگوریتمهای اصلاح نور و کنتراست را فراهم میکنند. رزولوشن ۵ تا ۸ مگاپیکسل در مدلهای جدید رایج است
نکته ذخیرهسازی: دوربینهای مداربسته اسپید دام بهدلیل ارسال تصویر با کیفیت بالا و فریمریت بیشتر، فضای بیشتری روی هارد اشغال میکنند. بنابراین، باید حتماً فضای ذخیرهسازی مناسب برای آنها در نظر گرفته شود.
قابلیتهای هوشمند (AI Features)
امروزه بسیاری از دوربینهای مداربسته از فناوریهای هوش مصنوعی بهرهمند شدهاند. اما نوع پیادهسازی این قابلیتها تفاوت زیادی میان مدلها دارد.
دام و بولت:
در مدلهای نیمهحرفهای، ممکن است قابلیتهایی مثل تشخیص حرکت، عبور از خط فرضی، ورود غیرمجاز یا تشخیص چهره وجود داشته باشد. اما عملکرد آنها محدود و نهچندان دقیق است.
دوربین اسپید دام چرخشی:
در اینجا وارد دنیای تجزیهوتحلیل تصویری پیشرفته میشویم. امکاناتی نظیر:
- تشخیص چهره با دقت بالا
- شمارش افراد و خودروها
- تحلیل تراکم جمعیت
- تشخیص شیء مشکوک
- تعقیب خودکار هوشمند
نتیجه نهایی: اگر بهدنبال نظارت هوشمند با قابلیت تحلیل رفتار هستید، بدون شک دوربین اسپید دام چرخشی انتخاب برتر است.
جمعبندی تخصصی؛ کدام دوربین برای شما مناسبتر است؟
پس از بررسیهای دقیق فنی، عملکردی و محیطی، حالا وقت آن رسیده که تصمیمگیری نهایی انجام شود. انتخاب بین دوربینهای دام، بولت و اسپید دام چرخشی بهشدت به نوع کاربری، بودجه، وسعت محیط، نیاز به کنترل از راه دور و میزان حساسیت امنیتی بستگی دارد.
اگر بخواهیم خیلی خلاصه بگیم:
- برای محیطهای داخلی کمتردد و کوچک مثل فروشگاه و دفتر → دوربین دام
- برای فضاهای بیرونی و نقاط ورود و خروج پرتردد → دوربین بولت
- برای مکانهای گسترده، حساس و نیازمند نظارت پویا → اسپید دام چرخشی (PTZ)
بررسی محیطهای نصب مناسب برای هر مدل دوربین
برای اینکه راحتتر تصمیم بگیرید، در این بخش موقعیتهای واقعی نصب را مرور میکنیم:
دوربین دام (Dome) مناسب است برای:
- داخل فروشگاههای کوچک و متوسط
- راهروهای باریک یا ورودی طبقات
- دفاتر اداری
- پارکینگهای مسقف
- آسانسور یا اتاقهای انتظار
چرا؟ چون ظاهر مینیمال دارد، کمتر جلب توجه میکند و هزینه نصب آن پایینتر است.
دوربین بولت (Bullet) مناسب است برای:
- نمای بیرونی ساختمانها
- روی دیوارهای محوطه و ورودی پارکینگها
- روی دیوارهای باغها و ویلاها
- درب ورودی کارگاه یا انبار
- جلوی درب فروشگاهها
چرا؟ چون برد دید بالاتری دارد و در فضاهای باز نصب بسیار راحتتری دارد.
دوربین اسپید دام چرخشی (Speed Dome PTZ) مناسب است برای:
- سولههای صنعتی و کارخانهها
- محوطههای وسیع مثل مجتمع تجاری، نمایشگاهها، استادیومها
- ورودیهای شهری، بزرگراهها و تقاطعها
- محوطه مدارس بزرگ یا دانشگاهها
- نقاط نظامی، حساس، مرزی یا پروژههای عمرانی کلان
چرا؟ چون تنها دوربینی است که میتواند ۳۶۰ درجه را مانیتور کرده، زوم کرده و سوژه را تعقیب کند.
جدول نهایی جمعبندی حرفهای
در ادامه جدول مقایسه فنی و تخصصی دوربین مداربسته اسپید دام با بولت و دام آورده است:
نتیجهگیری نهایی: انتخاب نهایی شما چیست؟
اگر دنبال نصب یک دوربین برای دفتر کار یا فروشگاه کوچک هستید، دوربین دام پاسخگوی شماست. اگر ورودی باغ، کارخانه یا درب فروشگاه را میخواهید تحت نظر بگیرید، دوربین بولت بهترین گزینه است. اما اگر به دنبال سیستم حرفهای، دینامیک، با امکان زوم، چرخش، دنبالکردن سوژه و امکانات هوش مصنوعی هستید، انتخاب شما باید بدون تردید اسپید دام چرخشی باشد.
مزایا و معایب دوربین دام (Dome)
مزایا:
- طراحی جمعوجور و زیبا مناسب فضاهای داخلی
- زاویه دید گسترده برای نظارت ثابت
- قیمت اقتصادیتر نسبت به مدلهای دیگر
- عدم جلب توجه به دلیل ظاهر مینیمال
- قابلیت نصب آسان روی سقف یا دیوار
معایب:
- فاقد قابلیت چرخش یا تعقیب سوژه
- برد دید در شب معمولاً محدودتر
- مناسب نبودن برای فضاهای کاملاً باز
- آسیبپذیری در برابر ضربه (در مدلهای غیر مقاوم)
مزایا و معایب دوربین بولت (Bullet)
مزایا:
- برد بالا برای دید در فواصل دور
- طراحی بازدارنده و ضد سرقت
- نصب آسان روی دیوار و زوایای مختلف
- مناسب برای فضاهای بیرونی
- مقاوم در برابر گرد و غبار و باران (IP66)
معایب:
- فاقد چرخش و زوم حرفهای
- ظاهر جلب توجه کننده
- احتمال اختلال دید بهدلیل بارش یا گردوغبار
مزایا و معایب دوربین اسپید دام چرخشی (Speed Dome)
مزایا:
- زوم اپتیکال قدرتمند تا 40X
- چرخش افقی و عمودی گسترده (360 درجه کامل)
- تعقیب خودکار سوژه (Auto Tracking)
- پوشش وسیع بدون نقطه کور
- دارای قابلیتهای پیشرفته هوش مصنوعی (تشخیص چهره، نفوذ، شمارش و…)
معایب:
- قیمت نسبتاً بالا
- نیاز به نصب حرفهای و برق مناسب
- مصرف دیتا و ذخیرهسازی بیشتر
بررسی محیط نصب مناسب برای هر مدل دوربین
در ادامه محیطهای مناسب نصب دوربینهای مداربسته اسپید دام چرخشی، دام و بولت آورده شده است:
دام مناسب است برای:
موقعیت نصب | دلیل انتخاب |
راهروها و طبقات ساختمان | زاویه دید باز و هزینه پایین |
فروشگاههای کوچک | ظاهر غیرتهاجمی و زاویه دید وسیع |
دفاتر اداری | طراحی زیبا و قابلیت نصب روی سقف |
لابیها و اتاق انتظار | دید مرکزی از بالا |
بولت مناسب است برای:
موقعیت نصب | دلیل انتخاب |
نمای ساختمان | نصب آسان روی دیوار و مقاومت در برابر آب و هوا |
درب ورودی پارکینگها | پوشش مستقیم از راه دور |
انبارهای نیمهباز | قدرت دید بالا در محیط باز |
ویلا و محوطههای مسکونی | زاویه دید طولی و برد دید بالا |
اسپید دام مناسب است برای:
موقعیت نصب | دلیل انتخاب |
تقاطعها و چهارراهها | امکان چرخش و دنبال کردن سوژه |
سولهها و کارگاههای صنعتی | مانیتورینگ پویا و دقیق |
مراکز نظامی و پروژههای حساس | امنیت هوشمند با هوش مصنوعی |
پاساژها و مجتمعهای بزرگ | گشتزنی خودکار و پوشش وسیع |
سوالات متداول کاربران (FAQ)
آیا دوربین اسپید دام چرخشی نیاز به اپراتور دارد؟
خیر، بسیاری از مدلها قابلیت Auto Tracking یا Patrol دارند و بدون اپراتور نیز کار میکنند.
آیا دوربین بولت ضد آب است؟
بله، بیشتر دوربینهای بولت دارای استاندارد IP66 هستند و برای فضای باز بسیار مناسباند.
اگر دوربین دام ضد آب باشد، جایگزین بولت میشود؟
در برخی شرایط بله، اما زاویه دید دوربین بولت معمولاً در فضای باز عملکرد بهتری دارد.
آیا دوربین اسپید دام چرخشی برای خانه مناسب است؟
برای خانههای کوچک ضرورتی ندارد، اما برای ویلا، باغ یا ساختمان بزرگ بله.
کدام دوربین امنیت روانی بیشتری ایجاد میکند؟
دوربین بولت بهدلیل ظاهر آشکار خود، معمولاً بازدارندهتر از بقیه است.
دوربینهای اسپید دام هوشمند با الگوریتم تشخیص چهره چه تفاوتی دارند؟
مدلهایی که مجهز به الگوریتم Deep Learning هستند، علاوه بر تشخیص چهره، میتوانند چهرههای ناشناس را با پایگاه داده مطابقت دهند.
آیا دوربین اسپید دام چرخشی میتواند جایگزین دوربین دام یا بولت باشد؟
از لحاظ امکانات، بله؛ اما از نظر هزینه، پیچیدگی نصب و حجم دیتا، همیشه بهترین انتخاب نیست. مثلاً استفاده از دوربین اسپید دام برای یک مغازه کوچک اصلاً منطقی نیست.
آیا دوربین اسپید دام چرخشی حتما باید کنترل دستی داشته باشد؟
خیر. بسیاری از مدلها دارای حالت Auto Patrol و Tracking هستند و بدون نیاز به اپراتور، فضا را اسکن میکنند یا سوژه را دنبال میکنند.
آیا دوربین اسپید دام چرخشی فقط برای پروژههای نظامی و بزرگ مناسب است؟
خیر. مدلهای اقتصادیتر هم وارد بازار شدهاند که حتی برای مجتمعهای مسکونی بزرگ یا ویلاهای شخصی کاربرد دارند.
جمعبندی نهایی: کدام را بخریم؟
- ✅ اگر محیط شما داخلی است و به زاویه دید باز نیاز دارید → دام
- ✅ اگر محیط شما باز، پرنور، و با تهدیدات محیطی مواجه است → بولت
- ✅ اگر نیاز به زوم، چرخش، کنترل هوشمند و پوشش ۳۶۰ درجه دارید → اسپید دام چرخشی
جمعبندی نهایی؛ هر دوربین، برای یک هدف مشخص ساخته شده است!
با بررسی تخصصی، فنی و کاربردی سه نوع دوربین مداربسته دام، بولت و اسپید دام چرخشی به این نتیجه میرسیم که هیچ مدلی بر دیگری برتری مطلق ندارد؛ بلکه بسته به محیط نصب، نیاز نظارتی، بودجه و میزان حساسیت امنیتی، هر کدام جایگاه خاص خود را دارند.
اگر دنبال نصب دوربین در فضای داخلی مثل دفتر، مغازه، یا پارکینگهای کوچک هستید و میخواهید هزینهتان بهصرفه باشد، دوربین دام انتخاب مناسبی است.
برای فضاهای باز مانند ورودی ساختمانها، حیاط، باغ یا کارخانه، که مقاومت در برابر باران و گردوغبار اهمیت دارد، دوربین بولت بهترین عملکرد را ارائه میدهد.
اما اگر پروژه شما حساس، گسترده و نیازمند نظارت ۲۴ ساعته با زوم و تعقیب سوژه هوشمند است، تنها گزینهی درست، دوربین اسپید دام چرخشی (PTZ) خواهد بود.
فراموش نکنید، دنیای نظارت تصویری فقط به وضوح تصویر یا زیبایی بدنه محدود نمیشود. تکنولوژی، امکانات نرمافزاری، قدرت تجزیه و تحلیل، سرعت واکنش و پوشش محیطی همه و همه عواملی حیاتی هستند که باید در انتخاب نهایی لحاظ شوند.
انتخاب درست، شروع امنیت حرفهای است! | با Doorbino.com، حرفهای انتخاب کن
اگر هنوز در انتخاب دوربین مناسب مردد هستید یا نیاز به مشاوره برای پروژهتان دارید، تیم تخصصی ما در Doorbino.com با تجربه در پروژههای مسکونی، تجاری و صنعتی آماده راهنمایی رایگان شماست.
📞 با ما تماس بگیرید یا پیام دهید
📦 ارسال فوری، نصب در محل، و پشتیبانی دائمی
💡 تجربهای متفاوت از خرید هوشمندانه تجهیزات نظارتی را با ما آغاز کنید!